Kişisel Site

cabadak_banner

İdris-i Bitlisi Kimdir, İdris-i Bitlisi Hayatı

8 Haziran 2012 | Yazar: admin | Henüz yorum yapılmamış | 667 Görüntülenme

İdris-i Bitlisi KimdirMevlana, Şeyh, büyük Kürt alimi vb. sıfatlarla anılan İdris, Bitlis’in alim ve şeyhlerinden biri olan Mevlana Şeyh Hüsameddin Ali Bitlisî’nin oğludur. Baba Hüsameddin Ali 1495 yılında Tebriz’de vefat etmiştir. Annesi hakkında bilgi yoktur ve ismi bilinmemektedir. İdris’in doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 1472-73 yılları olduğu tahmin edilmektedir. Bunun dışında 1446 yılından sonrasını gösteren kaynaklar da mevcuttur.1

Pierre Loti Tepesi’nin Adı İdris-i Bitlisi Olacak

İdris’in gördüğü veya geçirdiği eğitim hakkında da doyurucu bilgi mevcut değildir. Ancak, eserleri, içinde bulunmuş olduğu faaliyetler göz önüne alındığında, çocukluk ve gençlik döneminde iyi bir eğitim aldığını tahmin etmek zor değildir. Bununla birlikte ilk eğitimini aileden ve özellikle babadan aldığı bilinmektedir. “Osmanlı Müellifleri” yazarı Bursalı Mehmed Tahir’e göre, ilk eğitimini babasının yanında görmüş ve dolayısıyla ilk hocası babası olmuştur. Yazar, ayrıca yörenin değerli alimlerinden ders aldığını da ifade etmiştir. Gördüğü eğitimle birlikte Arapça ve Farsça dillerinde de iyi bir eğitim seviyesine gelmiştir.2

Eğitimini tamamlayan İdris Akkoyunlu sarayında kâtiplik yapmaya başladı. Aynı görevde daha önce babası da bulunmuş ve söz konusu sarayda kâtiplik yapmıştır. İdris, önce Sultan Yakub’un kâtipliğini yaptı. Sultan Yakub’un 1491 yılındaki vefatından sonra sarayda çalışmaya devam etti. Bundan sonra Sultan Rüstem ve Elvend Bey’in divan kâtipliğini yaptı.

Bitlisî’nin Akkoyunlu sarayında yaptığı işin katiplikten ibaret olmadığı bilinmektedir. Bu görevinin yanı sıra, sarayda bulunduğu süre zarfında şehzadelere hocalık yaptığı ve bunlara ders verdiği de bilinmektedir. Bu hocalık vazifesinden dolayı kendisinden “müderris” olarak söz eden kaynaklar da mevcuttur. Akkoyunlu sarayındaki hizmetleri, bu devletin 1501 tarihinde Safaviler tarafından ortadan kaldırılıncaya kadar devam etti. Akkoyunluların ortadan kalkmasından sonra merkezleri olan Tebriz’i terk etti. Buradan ayrıldıktan sonra İstanbul’a geçti. Ancak, İstanbul’a; doğrudan veya Hicaz yoluyla geçtiği şeklindeki görüşler tartışma konusudur.

İdris-i Bitlisî, İdris-i Bitlisi Kimdir, İdris-i Bitlisi Hayatı 

Doğumu 1452-57), Kürt siyasetçi ve Osmanlı devlet adamıdır. Mevlana Hüsameddin Ali-ül Bitlisî’nin oğlu, Ebul Fadl Mehmet Efendi’nin babasıdır. Bitlis’te doğmuştur, bundan ötürü Bitlisî lâkabı ismine eklenmiştir. Doğum tarihi hakkında çeşitli görüşler vardır. Babası gibi bir süre Akkoyunlu Devleti’ne hizmet etmiştir. Vefatına kadar Uzun Hasan’ın hizmetinde bulunmuş; ardından 1490 senesine kadar Uzun Hasan’ın oğlu Yakup Bey’in divan hizmetinde bulunmuştur. Osmanlı padişahı II. Bayezid tarafından İstanbul’a davet edilmiş ve İstanbul’a gitmiştir. Özellikle I. Selim döneminde Osmanlı siyasetinde aktif bir rol oynamıştır. Çaldıran muharebesinden sonra Doğu ve Güneydoğu Anadolu vilâyetlerinin savaş olmaksızın Osmanlı yönetimine geçmesi için görevlendirilmiş ve bunda başarılı olmuştur.

16. yüzyılda bölgede ana güç olan Safeviler ve Osmanlıların arasındaki ihtilâflar sonucu 1514 yılında I. Selim ordusu ile Safevi topraklarına girdi ve Kürtleri Osmanlı safında yer almaya teşvik etmek için İdris-i Bitlisî’yi bölgeye yolladı. Kürtlerin önce Akkoyunlular, sonra ise Safeviler ile olumsuz ilişkileri olmuştu. Bu sebepten İdris-i Bitlisî bölgedeki Kürtlerin çoğunluğunun desteğini almayı başardı. Kürt beylerini bir araya getirmeyi başaran İdris-i Bitlisî Farsça yazdığı Selimname eserinde, Kürtleri Kızılbaşlar ile savaşa teşvik ettiğini, onların da kılıç zoruna Anadolu’yu Türkmen Kızılbaşlardan temizlemek için yemin ettiklerini ve bu arada 40 bin ila 70 bin arasında Kızılbaşın öldürüldüğünü yazmıştır.

İdris-i Bitlisî 1515 yılında I. Selim’in verdiği yetkilere dayanarak Osmanlılar ile işbirliği yapmış olan Kürt beylerini vali olarak atadı ve bu dönemden de sonra onlara, valiliğin babadan oğula geçişi gibi ayrıcalık tanımış oldu. Ayrıca Urfa ve Musul’un fethinde önemli rol oynamış ve bölgenin iç işlerini tanzim etmiştir.İdris-i Bitlisî, ömrünün son yıllarını İstanbul’da geçirmiş ve 1520 yılında vefat etmiştir. Divan edebiyatına birçok eserle katkıda bulunmuştur. Eserlerini Arapça ve Farsça yazmıştır. Eserlerinden bazıları; Heşt Behişt, Selimname, Risâle-i Hazâniyye, Münâzara-i Savm u İyd, Mecmuât-ül-Fevâid-il Müteferrika

Benzer Yazılar

NKP Çocuk Adaptörlü Yavaş Kapanır Klozet Kapağı HEM YETİŞKİN HEMDE ÇOCUKLARA ÖZEL KLOZET KAPAĞI    KARE  KLOZETLER İÇİN UYGUN DEGİLDİR    KAPAK VİDASI ALTTAN VE ÜSTEN SIKILABİLEN KLOZETLER İÇİN UYGUNDUR    KAPAK VİDASI ÜSTEN SIKILMAKTADIR    TEK KAPAK ÇİFT KULLANIM     SESSİZ YAVAŞ K...
babil asma bahçesleri
İnsanoğlu asırlar boyunca, gelecekte kendinden söz ettirecek, gelecekteki insanların hayran kalacağı ve hatta tarih kitaplarında yerini alabilecek eserler vermeye çalışmıştır. Bu nedenle de en iyisini, en güzelini yapabilme arzusu insanoğlunun her zaman içinde taşıdığı bir istektir. Uzun yıllardır başta t...
Uzun süredir İnternet üzerinden alışveriş yapmak en uygun fiyatlarla en iyi ürünleri almak anlamına gelmektedir. En uygun fiyatlara nasıl alışveriş yapacağınızı iyi bir araştırma ile güvenli mağazalardan alışveriş yaparak sağlayabilirsiniz. Bunun için yıllardır güvenle hizmet veren www.net-alisveris.com sitemi...

Yorumlar